داڵ میدیا – تایبەت
عێراق ئێستا لە ناو جەرگەی ساتەوەختێکی یەکجار هەستیار و چارەنووسسازدا گوزەر دەکات؛ چڕبوونەوەی ئاڵۆزییە هەرێمایەتییەکان لە لایەک و گۆڕانی نەخشەی هاوبەشییە ئەمنییەکان لە لایەکی ترەوە، وڵاتەکەیان خستووەتە بەردەم تاقیکردنەوەیەکی سەخت. لە ناو ئەم ڕەشەبایەدا، سێ دۆسیەی ئەمنی ئاراستەی ڕووداوەکان دیاری دەکەن: جێبەجێبوونی دوا هەنگاوەکانی یەکخستنی پێشمەرگە، نادیاریی دوای کشانەوەی هاوپەیمانان و ململانێی کۆنتڕۆڵکردنی چەکی گرووپەچەکدارەکان لە بەغدا.
لە هەنگاوێکدا کە زۆرێک وەک وەرچەرخانێکی مێژوویی سەیری دەکەن، دوێنێ وەزارەتی پێشمەرگە بە فەرمی کۆتاییهاتنی پرۆسەی هەڵوەشاندنەوەی فەرماندەیییەکانی یەکەی 70 و یەکەی 80ی ڕاگەیاند. بەم بڕیارە، تەواوی هێزەکان گواسترانەوە بۆ ژێر کۆنتڕۆڵ و فەرماندەییی ڕاستەوخۆی وەزارەتی پێشمەرگە.
ئەم وەرچەرخانە دوای چوار ساڵ لە گوشار و بەدواداچوونی بەردەوامی واشنتۆن هات؛ دوای ئەوەی لە ئەیلوولی 2022دا یاداشتنامەی لێکتێگەیشتن لە نێوان پێنتاگۆن و وەزارەتی پێشمەرگە واژۆ کرا. ئەمریکییەکان کۆتایی ئەم مانگەیان (ئەیلوولی 2026) وەک وادەیەکی نەبڕاوە دانابوو بۆ بەردەوامبوونی هاوکارییە دارایی و لۆجیستییەکان. بەدیهێنانی ئەم ئامانجە پێش بەسەرچوونی وادەکە، هەرێمی کوردستانی لە دۆخێکی بەهێزتردا هێشتەوە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ قۆناغی داهاتوو.
ڕاگەیاندنەکەی دوێنێ لەکاتێکدا بوو کە ژمارەی پێچەوانە بۆ کۆتاییهاتنی ئەرکی سەربازیی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی لە عێراق دەستی پێکردووە. بەپێی ڕێککەوتنی نێوان بەغدا و واشنتۆن، تا کۆتایی ئەم مانگە ئەرکی ڕاستەوخۆی سەربازیی هاوپەیمانان کۆتایی دێت و ڕێککەوتنی دوانەیی جێگەی دەگرێتەوە.
ئەم گۆڕانکارییە وایکرد پرۆسەی ڕێکخستنەوەی پێشمەرگە خێرا بکرێت؛ چونکە لەگەڵ کەمبوونەوەی ئامادەییی ڕاستەوخۆی هاوپەیمانان و نەمانی پشتگیریی ئاسمانیی بەردەوام، پاراستنی ئاسایشی هەرێم بەتەواوی دەکەوێتە سەر شانی پێشمەرگە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هەر ئەگەر و هەڕەشەیەکی نێوخۆیی و دەرەکی.
بە پێچەوانەی تێپەڕاندنی قۆناغی حیزبی لە هێزی پێشمەرگەدا، حکومەتی ناوەندی لە بەغدا ڕووبەڕووی ئاستەنگێکی بەردەوام بووەتەوە لە کۆنتڕۆڵکردنی گرووپە چەکدارەکان و چەسپاندنی سەروەریی دەوڵەت.
پابەندنەبوونی بەشێک لە گرووپەچەکدارەکان بە بڕیارەکانی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان و بەکارهێنانی سەربەخۆیانەی درۆن و مووشەک، هۆکاری سەرەکیی ناسەقامگیریین لە ناوەڕاست و باشووری عێراقدا. نەبوونی نەخشەڕێگایەکی ڕوون و زۆرەملێ بۆ چەکداماڵینی ئەم گرووپانە، هاوسەنگیی ئەمنیی بەغدای خستووەتە ژێر پرسیارەوە.
لە کاتێکدا عێراق لە ناو ئەم ساتەوەختە هەستیارەدا دەگوزەرێت، ڕاگەیاندنەکەی دوێنێی هەرێمی کوردستان وەک هەنگاوێکی کرداری بۆ پشتبەستن بەخۆ سەیر دەکرێت. بەڵام تا ئەو کاتەی لە بەغدا پرسی چەکی دەرەوەی دەسەڵاتی دەوڵەت بە تەواوەتی یەکلا نەکرێتەوە، مەترسیی تێکچوونی هاوسەنگیی ئەمنی لە تەواوی ناوچەکەدا بە هەڵپەسێردراوی دەمێنێتەوە. هاوکات بەگوێرەی نوێترین پێشهاتە سیاسیی و ئەمنییەکانی عێراق، لایەنی شیعە داوای دواخستنی پڕۆسەی چەککردنی گرووپە چەکدارەکان دەکەن بۆ هاوینی داهاتوو و ئەم بابەتە ناکۆکی لەنێوان ئەندامانی چوارچێوەی هەماهەنگی دروست کردووە.
