ئایا ئەمریکا چەکی ئەتۆم دژی ئێران بەکاردەهێنێت؟

ڕاپۆرتە هەواڵیی داڵ میدیا — ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦

لەگەڵ گرژبوونی بارودۆخی نێوان واشنتۆن و تاران و زیادبوونی هەڕەشەی هێرشی نوێ، تا ئێستا هیچ بەڵگەیەکی فەرمی نییە کە ئەمریکا بڕیاری بەکارهێنانی چەکی ئەتۆمی دژی ئێران دابێت؛ ئەو دەنگۆیە زیاتر لەسەر بنەمای قسە و گومانەکانی تاکەر کارلسن، ڕۆژنامەنووس و ڕاگەیەنەری سیاسیی ئەمریکی، بڵاوبووەتەوە.

گرنگترین زانیارییەکان

بەپێی نوێترین زانیارییەکان تا ئەمڕۆ 2ی تشرینی دووەمی 2026، بارودۆخی نێوان واشنتۆن و تاران هێشتا گرژە و ئەگەری هێرشی نوێ لەسەر ئامانجە سەربازی و ئەتۆمییەکانی ئێران هەیە؛ بەڵام هیچ ڕاگەیاندنێکی فەرمی لەلایەن کاخی سپی، پەنتاگۆن یان وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا بۆ بەکارهێنانی چەکی ئەتۆمی نەکراوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە لێدوانێکدا وتوویەتی:

«چەکی ئەتۆمی بەکارناهێنم؛ پێویستمان پێی نییە.»

قسەکانی تاکەر کارلسن

تاکەر کارلسن، ڕۆژنامەنووس و ڕاگەیەنەری سیاسیی ئەمریکی، گومانی خۆی دەربڕیوە کە ڕەنگە ئەمریکا لە ڕۆژانی داهاتوودا هێرشێکی ئەتۆمی دژی ئێران بکات. بەڵام ئەم قسەیە، نە بڕیاری فەرمیی حکومەتی ئەمریکایە، نە ڕاگەیاندنی پەنتاگۆنە و نە هەواڵێکی پشتڕاستکراویە لەلایەن سەرچاوە سەربازییەکانەوە، بەڵکو زیاتر لێکدانەوە و پێشبینیی کەسیی ڕۆژنامەنووسەکەیە.

چی لەبارەی هێرشی نوێوە دەزانرێت؟

هەندێک ڕاپۆرت دەڵێن پەنتاگۆن پلانی هێرشی نوێی ئاسایی هەڵدەسەنگێنێت. ئامانجە چاوەڕوانکراوەکان دەکرێت دامەزراوەکانی وزە، ژێرخان و شوێنە پەیوەستەکانی بە بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران بن.

لە نێو ئەو بژاردانەدا، باس لە ئەگەری بەکارهێنانی بۆمبی گەورەی MOAB کراوە، کە بە «دایکی هەموو بۆمبەکان» ناسراوە. بەڵام ئەم بۆمبە چەکی ئەتۆمی نییە؛ بەڵکو گەورەترین بۆمبی نائەتۆمیی ئەمریکایە و لەلایەن هێزی ئاسمانیی ئەمریکاوە بە چەکێکی non-nuclear، واتە نائەتۆمی، ناسێنراوە.

وێنەی بۆمبی MOAB؛ ناسراو بە دایکی هەموو بۆمبەکان.

بۆچی دەنگۆی هێرشی ئەتۆمی بڵاوبووەتەوە؟

بەشێک لەو گومانانە پەیوەندییان بە شوێنە ژێرزەوییە قووڵەکانی ئێرانەوە هەیە. هەندێک لێکدانەوە دەڵێن بۆمبە ئاساییەکان لەوانەیە نەگەنە هەموو ئەو ئامانجانە، بۆیە گومان لە بەکارهێنانی چەکی ئەتۆمی دروست بووە. بەڵام ئەمە تەنیا گریمانەیە و تا ئێستا هیچ بەڵگەی فەرمییەکی پشتگیری نەکراوە.

دیپلۆماسی هێشتا بەردەوامە

لەگەڵ هەڕەشە سەربازییەکان، گفتوگۆکان بە ناوبژیوانیی قەتەر بەردەوامن. ئێران داوای هەڵوەشاندنەوەی سزا ئابوورییەکان، کۆتاییهێنان بە گەمارۆکانی دەریایی و ڕاگرتنی دوژمنایەتییە سەربازییەکان دەکات.

کۆتایی

ئەوەی تا ئێستا پشتڕاستکراوەتەوە، ئەگەری هێرشی ئاسایی و بەردەوامبوونی فشاری سەربازی و دیپلۆماسییە؛ نەک بڕیارێکی فەرمی بۆ بەکارهێنانی چەکی ئەتۆمی. بۆیە، قسەکانی تاکەر کارلسن نابێت وەک هەواڵێکی سەلمێنراو یان بڕیاری واشنتۆن بخوێندرێتەوە؛ چونکە تا ئێستا هیچ بەڵگەیەکی فەرمی نییە کە ئەمریکا چەکی ئەتۆمی دژی ئێران بەکاردەهێنێت.