ئەحمەد هەژار
ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست جارێکی تر لە بەردەم لێواری تێکشکانێکی مێژووییدایە. ئەو ململانێیە ئەزەلییەی نێوان سێگۆشەی واشنتۆن-تەلئەبیب و تاران، لە بازنەی هەڕەشەی زارەکییەوە بازێکی مەترسیداری داوە بۆ ناو واقیعێکی خوێناوی. ڕووداوەکانی کۆتایی مانگی شوبات، کە تێیدا ئەمریکا و ئیسرائیل لە ئۆپەراسیۆنێکی هاوبەش و بێپێشینەدا جەرگەی ئێرانیان بۆردومان کرد، تەنها هێرشێکی سەربازی نەبوو، بەڵکو بوومەلەرزەیەکی سیاسی بوو کە بە کوژرانی چەندین فەرماندەی باڵا و لە سەرووی هەمووشیانەوە، ئایەتوڵا خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێران، کۆتایی هات. ئەم وەرچەرخانە تارانی کێشایە ناو کاردانەوەیەکی بێسەرووبەر؛ بارانێک لە درۆن و موشەک ئاسمانی ناوچەکەی تەنی و وڵاتانی دراوسێ بوونە ئامانجی تووڕەییەک کە سنوور ناناسێت.
کوردستان لە نێوەندی جەنگ:
بۆ ئێمە لە کوردستان، ئەم گۆڕانکارییانە تەنها مانشێتی هەواڵەکان نین، بەڵکو سێبەرێکی ڕەشن کە بەسەر ژیانی ڕۆژانە و ئاسایشی نەتەوەییمانەوە دەبینرێن. هەرچەندە جوگرافیای سیاسی، ئێمەی خستۆتە ناوەڕاستی ئەم قەیرانە ناخوازراوەوە و جار و بار درۆنەکان و گروپە چەکدارەکان سنووری ئاسمانیی هەرێمیان بەزاندووە، بەڵام کوردستان توانیویەتی مۆدێلێکی جیاواز لە خۆڕاگری و دانایی نیشان بدات.
ئەم سەقامگیرییەی هەرێم، لە کاتێکدا دەوروبەری دەکوڵێت، ڕێکەوت نییە. ئەمە بەرهەمی عەقڵییەتێکی سیاسیی وردبینە. سەرۆک نێچیرڤان بارزانی، وەک کارەکتەرێکی ئاشتیخواز و دیپلۆماتکارێکی خاوەن ئەزموون، لە یەکەم ساتەکانی جەنگەکەوە کەوتە گەڕ. ئەو لە پەیوەندییە بەردەوامەکانیدا لەگەڵ ناوەندەکانی بڕیار لە جیهان، پەیامێکی ڕوونی گەیاند: “کوردستان نابێت ببێتە گۆڕەپانی یەکلاکردنەوەی ململانێی هێزەکان. ئێمە نابینە بەشێک لە جەنگێک کە هی ئێمە نییە و ڕێگە نادەین خاکی هەرێم ببێتە سەرچاوەی هەڕەشە بۆ هیچ لایەک.”
ئێرانی دوای خامنەیی:
پرسیاری هەرە گەورە ئەوەیە: ئێرانی دوای خامنەیی بەرەو کوێ دەچێت؟ سەر هەڵدانی موجتەبا خامنەیی وەک ڕێبەری نوێ، ئەگەرچی بۆ دامەزراوەکانی تاران هێمای بەردەوامییە، بەڵام بۆ ڕۆژئاوا “هێڵی سوور” و بژاردەیەکی قبوڵنەکراوە. ئەمە ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ناوچەکە بەرەو قۆناغێکی توندتر لە گوشار دەچێت. پێدەچێت ستراتیژی داهاتووی ئەمریکا و ئیسرائیل تەنها لێدانی سەربازی نەبێت، بەڵکو پەکخستنی تەواوەتی ژێرخانی وزە و ئەتۆمی بێت بۆ ئیفلیجکردنی ڕێبەرایەتییە نوێیەکە.
مەترسیی ئابووری:
لەکاتێکدا چەکەکان دەناڵێنن، ئابووری ناوچەکەش لە لێواری داڕماندایە. لێکەوتەکان تەنها ئەمنی نین، بەڵکو بژێوی خەڵکیان کردۆتە ئامانج:
١- بەرزبوونەوەی نرخی نەوت: بەهۆی نا سەقامگیری، نرخی نەوت جێگیر نییە و بەردەوام لە هەڵکشاندایە.
٢- هەڵاوسان: پچڕانی هێڵەکانی گواستنەوە و دابینکردن، نرخی کاڵا سەرەکییەکانی گەیاندووەتە ئاستێکی مەترسیدار.
٣- وەبەرهێنان: هەڵاتنی سەرمایەی بیانی لە ناوچەی شەڕ، مەترسییەکی درێژخایەن بۆ گەشەی ئابووری دروست دەکات.
ئەنجام: ئێمە لە سەردەمێکدا دەژین کە “دیپلۆماسی” تاکە هیوایە بۆ ڕێگریکردن لە سووتانی تەواوەتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. پاراستنی قەوارەی هەرێمی کوردستان وەک ناوچەیەکی ئارام، ئەرکێکی نەتەوەیی و نێودەوڵەتییە. تەنها یەکگرتوویی ناوخۆیی و پەیڕەوکردنی سیاسەتی هاوسەنگ دەتوانێت وەک چەترێک بمانپارێزێت لەو بارانە ئاگرینەی کە ناوچەکەی گرتۆتەوە.
