پسپۆڕێکی نەزۆکی و لاوازی سێکسی دەڵێت؛ “کێشانی ڤەیپ کاریگەری زۆری هەیە لە خانمان و پیاوان بۆ نەزۆکی.” توێژینەوەیەکیش ئاشکرای دەکات، “دوکەڵی ڤەیپ دەبێتە هۆی بچووکبوونەوەی قەبارەی گونەکان و کەمبوونەوەی سپێرم.”
د. رەنج بیلال پسپۆڕی نەزۆکی و لاوازی سێکسی، لە پڕۆگرامێکی تەلەفیزۆنیدا دەربارەی زیانەکانی ڤەیپ ڕایگەیاند؛ “ڤەیپ فشاری ئۆکسجین زیاد دەکات لە خانەکانی گوندا و بەهۆیەوە خانەکانی گون دەمرن، کە خانەکانی گونیش مردن، گونەکان تووشی لەکارکەوتن دەبنەوە، دەرئەنجم ناتوانن هۆڕمۆنەکان و سپێرم دروست بکەن.”
بۆیە ئەم دکتۆرە دوپاتی دەکاتەوە، “کێشانی ڤەیپ کاریگەری زۆری هەیە لە خانمان و پیاوان بۆ نەزۆکبوون.”
لە لایەکی دیکەوە، توێژینەوەیەکی زانکۆی جموریەت لە تورکیا ئاشکرای دەکات؛ دوکەڵی ڤەیپ کاریگەری لەسەر قەبارەی گونەکان و سپێرم هەیە.
توێژینەوکە بە سەرپەرشتی دکتۆر ئێڵس ئۆچین کراوە، ئەو دکتۆرە لەگەڵ تیمەکەی توێژینەوەیەکیان دەربارەی کاریگەری ئەو شلەیە کردووە کە لە ناو ڤەیپدا هەیە و لەسەر کۆمەڵێک مشک تاقیانکردۆتەوە. ئەنجامەکان دەریانخستووە؛ ئەو مشکانەی بەر دوکەڵی ڤەیپ کەوتوون، ژمارەی سپێرمەکانیان کەمی کردۆتەوە و قەبارەی گونەکانیشیان بچووک بۆتەوە.
هەروەها ئەو توێژینەوەیە هۆشداری دەربارەی کێشانی ڤەیپ بە گەنجان دەدات و دەڵێت؛ بەشێک لە گەنجان وا دەزانن ڤەیپ بێ زیانە چونکە توتنی تێدا نییە، بەڵام ئەو کانزا قورسانە و ماددە کیمیاویانەی لە شلەکەدا هەن، دەبنە هۆی کوشتنی خانەکانی سپێرم و تێکدانی هۆرمۆنەکان.
